Aan het einde van de Gravenallee, verscholen tussen het groen aan de Hofstraat, staat Huize Castello. Het markante herenhuis werd rond 1900 gebouwd door de toenmalige graaf van Almelo voor zijn moeder en groeide later uit tot een bijzondere plek in de Almelose geschiedenis.
Huize Castello werd gebouwd in een opvallende bouwstijl met invloeden van de Hollandse neo-renaissance en de chaletstijl. Het huis maakte deel uit van het landgoed van Huize Almelo en heeft nog altijd de status van rijksmonument.
Hoewel het pand dicht bij Huize Almelo ligt, heeft het altijd een eigen plek ingenomen. Door het omliggende groen blijft het voor veel Almelopers een verborgen monument.
Bauhaus in Almelo
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kreeg het huis een nieuwe bestemming. In 1942 verhuisde de bekende Decoratie Etalage Vakschool DEVA naar Huize Castello. Oprichter Herman Pezie woonde er zelf met zijn gezin. Het gebouw was tegelijk school en woonhuis.
De DEVA werd landelijk bekend. Pezie bracht ideeën uit de beroemde Duitse Bauhaus-beweging naar Almelo. Studenten kregen les in onder meer vormgeving, illustratie, fotografie, schilderen en etaleren. De school kreeg zelfs internationale bekendheid.
Van bloeitijd naar faillissement
In de jaren vijftig en zestig beleefde de school haar hoogtijdagen. Maar de bouw van een nieuw schoolgebouw achter Huize Castello bleek uiteindelijk een te zware financiële last. In 1974 ging de DEVA failliet en kwam er een einde aan de zelfstandige kunstopleiding.
De opleidingen verdwenen niet helemaal. Ze werden later voortgezet binnen het beroepsonderwijs en gingen uiteindelijk op in het huidige ROC van Twente. Daarmee kwam ook een einde aan de Almelose DEVA zoals die ooit bekend stond.
De verdwenen waakhonden
Eén van de bekendste verhalen rond Huize Castello gaat over twee grote gietijzeren honden die ooit op het bordes stonden. De zware beelden waren afgietsels van Romeinse hondenbeelden en werden in de jaren tachtig gestolen.
Ineke Pezie, dochter van de voormalige DEVA-directeur, groeide op in Huize Castello en bewaart warme herinneringen aan het pand. “De trouwe wachters van Castello noemden mijn zus en ik ze. Als kind zaten we op hun ruggen en lieten ons er dan afglijden,” vertelde zij in 2025 aan de Stentor.
Volgens haar is Castello zonder de honden niet compleet. “Ze moeten eigenlijk terug”, zei ze toen.
Monument met toekomst
Na jarenlang dienst te hebben gedaan als school, als onderdak voor Radio Almelo in het begin van de jaren ’90 en later als kantoorlocatie, staat Huize Castello sinds 2025 te koop. Ondanks veranderingen in het interieur zijn veel historische details behouden gebleven. Het exterieur verkeert nog grotendeels in originele staat. De vermoedelijke vraagprijs ligt rond de 2,5 miljoen euro.
Daarmee blijft Huize Castello een van de meest bijzondere monumenten van Almelo: een gebouw waarin de geschiedenis van adel, onderwijs, kunst en cultuur samenkomt.