Wie door de Grotestraat loopt, valt het niet meteen op. Toch schuilt achter de gevel van de Doopsgezinde Kerk één van de oudste en meest bijzondere monumenten van Almelo. Tijdens Open Monumentendag kunnen bezoekers kennismaken met de rijke geschiedenis van het kerkgebouw, dat al sinds 1684 een plek van samenkomst is.
De geschiedenis van de kerk begint in de zeventiende eeuw. In 1683 kregen de doopsgezinden toestemming om een kerk te bouwen. Een jaar later werd een woonhuis aan de Grotestraat omgebouwd tot een zogenoemde schuilkerk.
Aan de buitenkant mocht niet zichtbaar zijn dat het om een kerk ging. De ingang zat verborgen in een gang naast het gebouw. Een herinnering aan die tijd is nog altijd zichtbaar in de dichtgemetselde oude toegang aan de zijkant van het pand.
Invloedrijke Almelose families
De doopsgezinden speelden een belangrijke rol in de ontwikkeling van Almelo. Onder hen bevonden zich ondernemers, linnenreders en later textielfabrikanten. Bekende namen als Hofkes, Ten Cate, Bavinck en Coster waren verbonden aan de gemeente.
Juist hun economische betekenis zorgde ervoor dat de doopsgezinden in Almelo relatief veel ruimte kregen om hun geloof uit te oefenen.
Van schuilkerk naar monument
In 1732 werd het voorste deel van het gebouw bij de kerk getrokken. De grote verandering kwam in 1791. Toen kreeg de kerk haar huidige voorgevel aan de Grotestraat en verhuisde de ingang naar de straatzijde.
Ook kwam er toestemming voor de bouw van een orgel. Dat was bijzonder, omdat doopsgezinden eerder hun bijeenkomsten vooral in stilte hielden.
Bijzonder orgel
Het orgel geldt nog altijd als een van de pronkstukken van de kerk. Het werd gebouwd door Friderich Heilmann en later voltooid door Jacob Courtain. Zowel het orgel als het kerkgebouw hebben inmiddels de status van rijksmonument.
In de kerk worden nog regelmatig orgelconcerten gehouden. Voor liefhebbers van muziek en erfgoed is het instrument een echte trekpleister.
Klein van omvang, groot in geschiedenis
Hoewel de doopsgezinde gemeenschap in Almelo nooit heel groot was, heeft zij een opvallende plaats in de geschiedenis van de stad. Het hoogste ledental werd bereikt in 1958 met 207 leden.
Door de eeuwen heen groeide de gemeente uit van een kleine geloofsgemeenschap tot een vaste waarde binnen het Almelose maatschappelijke en culturele leven.
Te bezoeken tijdens Open Monumentendag
Tijdens Open Monumentendag op zaterdag 12 september is de Doopsgezinde Kerk gratis toegankelijk voor bezoekers. Naast het bijzondere interieur kunnen bezoekers het historische orgel bekijken en meer te weten komen over de geschiedenis van de kerk en haar rol in Almelo.
Wie binnenstapt, ontdekt niet alleen een monument, maar ook een verhaal van geloof, ondernemerschap en meer dan drie eeuwen Almelose geschiedenis.