De Koornmarkt, het historische hart van de binnenstad van Almelo, gaat de komende jaren ingrijpend veranderen. Het plein krijgt meer groen, een nieuw waterelement, betere terrassen en meer ruimte voor voetgangers. Fietsers verdwijnen uit het gebied. De plannen maken deel uit van de Visie Openbare Ruimte Binnenstad (VORB), die de komende tien tot vijftien jaar richting geeft aan de vernieuwing van het centrum.
Volgens de gemeente en stedenbouwkundig bureau B+B is de Koornmarkt één van de belangrijkste plekken van Almelo. Het plein ligt midden op de zogenoemde Hartlijn van de Grotestraat en verbindt verschillende delen van de binnenstad met elkaar.
Belangrijke ontmoetingsplek
Wie vanuit welke richting dan ook het centrum binnenkomt, komt uiteindelijk uit op de Koornmarkt. Daarmee vormt het plein een belangrijke ontmoetingsplek voor inwoners, bezoekers en ondernemers.
Meer groen en meer verblijfskwaliteit
In de nieuwe plannen krijgt de Koornmarkt een groener karakter. Er komen nieuwe bomen die zorgen voor schaduw en rust. Tegelijk blijft er voldoende open ruimte over voor bezoekers, terrassen en activiteiten.
De gemeente zoekt nadrukkelijk naar een balans tussen verblijfskwaliteit en gebruiksgemak. Op rustige dagen moet het plein aantrekkelijk zijn om te verblijven. Tijdens evenementen moet er juist ruimte zijn voor grotere groepen bezoekers.
Waterelement als blikvanger
Een opvallend onderdeel van de plannen is een nieuw waterelement. Dat kan een fontein, speelobject of ander waterkunstwerk worden.
Het ontwerp moet verwijzen naar de geschiedenis van de plek. Daarbij wordt gekeken naar de oude molens en de historische Molenstreng die vroeger door dit deel van Almelo liep.
Op warme zomerdagen moet het waterobject zorgen voor extra levendigheid op het plein.
Geen fietsers meer op de Koornmarkt
Een van de meest opvallende veranderingen is dat fietsers straks niet meer over de Koornmarkt rijden.
Volgens de visie moet het plein volledig worden vrijgemaakt van fietsend verkeer. Daardoor ontstaat meer ruimte voor voetgangers, terrassen en ontmoetingen. Om dat mogelijk te maken worden ook het Marktplein en het Waagplein aangepast.
Historische gebouwen beter zichtbaar
Bij de herinrichting wordt veel aandacht besteed aan de monumentale panden rondom het plein.
Momenteel ontnemen bomen en grote terrassen volgens de visie deels het zicht op historische gevels. Vooral het karakteristieke Wetshuis komt daardoor minder goed tot zijn recht.
In de nieuwe situatie blijven de monumentale gevels beter zichtbaar. Daarmee moet de historische identiteit van de Koornmarkt sterker naar voren komen.
Ruimte voor evenementen blijft
Hoewel het plein groener wordt ingericht, blijft er ruimte voor evenementen.
Kleinschalige optredens, kunstactiviteiten, bijeenkomsten en zelfs tijdelijke sportactiviteiten zoals beachvolleybal moeten mogelijk blijven. Ook blijft er ruimte voor een podium tijdens evenementen.
Wanneer dat nodig is, kunnen terrassen tijdelijk worden weggehaald om plaats te maken voor activiteiten.
Onderdeel van grotere binnenstadsvisie
De plannen voor de Koornmarkt staan niet op zichzelf. Ze maken deel uit van de VORB, de Visie Openbare Ruimte Binnenstad die Bureau B+B samen met de gemeente Almelo heeft opgesteld.
De zeven belangrijkste pleinen in het centrum moeten uiteindelijk beter met elkaar verbonden worden. Samen vormen ze een soort “parelketting” van groene en aantrekkelijke verblijfsplekken.
Eerder besteedde Almelo1 al aandacht aan de plannen voor de Galerij en de Hagengracht. Met de Koornmarkt komt nu opnieuw een beeldbepalende plek in de binnenstad in beeld.
Nog geen uitvoering
De plannen liggen vast in de langetermijnvisie, maar de werkzaamheden starten niet direct. De VORB dient als richtlijn voor toekomstige projecten in de binnenstad.
De komende jaren wordt stap voor stap bekeken wanneer onderdelen van de herinrichting uitgevoerd kunnen worden. Voor inwoners van Almelo betekent dit dat het historische centrum langzaam zal veranderen naar een groener, rustiger en aantrekkelijker stadsplein, met de Koornmarkt als kloppend hart van de binnenstad.
Wat veel inwoners niet weten: op de Koornmarkt stonden vroeger twee watermolens
Op de plek waar tegenwoordig ongeveer de ingang van de Galerij en de omgeving van de HEMA liggen, stonden een korenmolen en een oliemolen. Beide waren eigendom van de Heer van Almelo. Boeren uit de hele Heerlijkheid Almelo waren zelfs verplicht hun graan daar te laten malen.
De molens werden aangedreven door water uit de Möllenstreng, later bekend als de Molenbeek. Deze waterloop liep dwars door het centrum en bleef zichtbaar tot ongeveer 1960.
Deze watermolens hebben tot halverwege de 19e eeuw het beeld bepaald op de Koornmarkt in Almelo. Op de achtergrond het Wetshuys (nu horeca), dat vroeger het stadhuis van Almelo was.
Van molens naar winkels
In de 19e eeuw verdwenen de molens langzaam uit het straatbeeld.
De oliemolen werd tussen 1832 en 1836 gesloopt. De korenmolen volgde later. Ook de molenkolk en delen van de waterloop werden gedempt. Daardoor veranderde de Koornmarkt van een plek met water en bedrijvigheid naar het stadsplein dat we nu kennen.
Het Botervat
Een ander historisch gebouw aan de Koornmarkt is het pand dat veel oudere Almeloërs nog kennen als ’t Botervat.
Die naam bestaat al sinds de 18e eeuw. Het huidige pand kreeg na een grote brand in 1913 een nieuwe Art Nouveau-gevel, ontworpen door architect J. Wolff. Nog steeds wordt de bijnaam door veel inwoners gebruikt.
Waarom de Koornmarkt zo belangrijk blijft
In de huidige Visie Openbare Ruimte Binnenstad (VORB) wordt de Koornmarkt opnieuw aangewezen als het “hart van de binnenstad”. Dat is eigenlijk niets nieuws: die functie heeft het plein al honderden jaren.
Van marktplaats tot bestuurscentrum, van watermolens tot winkelplein. De Koornmarkt vertelt misschien wel beter dan welke plek in Almelo ook hoe de stad zich heeft ontwikkeld. En juist daarom staat het plein centraal in de plannen voor de toekomstige binnenstad.
Een aardig detail: als je vandaag op de Koornmarkt staat, bevind je je vrijwel op dezelfde plek waar Almelose boeren honderden jaren geleden hun graan verkochten, waar het stadsbestuur vergaderde en waar het water van de Molenbeek langs de molens stroomde. Daarmee is de Koornmarkt waarschijnlijk de meest historische openbare ruimte van Almelo.