De Doelenstraat is één van de oudste straten van Almelo. De straat ligt tussen de Herengracht, de Molenstraat en het oude einde van de Grotestraat.
Tegenwoordig is het een gezellige winkelstraat met woningen, galerieën en monumentale panden, maar vroeger had de straat een heel andere functie.
Leden van de schutterij
De naam ‘Doelen’ verwijst naar een oefenplek of schietbaan voor boogschutters en bewapende leden van de schutterij. Ook de zijstraten Doelengang en De Schans herinneren nog aan deze tijd. In vroegere eeuwen werd hier door de schutterij het zogenaamde ‘papagaayschieten’ beoefend. (schutters schieten op een vogel bovenop een hoge paal of boom)
Van schietbaan naar winkelstraat
Aan de westzijde sluit de Doelenstraat aan op de Grotestraat en aan de oostzijde gaat de straat over in de Gravenallee. Aan de noordzijde liggen het Kamperpad, de Molenstraat en het hofje De Schans. Via de Doelengang wandel je richting de Grote Kerk.
Naast winkels en woningen zijn er ook galerieën gevestigd. De jaarlijkse kersthappening, die inmiddels een begrip is in Almelo, ontstond in 1995 kleinschalig in deze straat en groeide later uit tot een evenement voor het hele gebied Grotestraat-Noord.
Ook staan aan de Doelenstraat enkele gemeentelijke monumenten. De panden op nummer 9, 9a, 9b en 17 hebben die status.
Schutterij oefende in de Doelenstraat
De geschiedenis van de straat hangt dus nauw samen met de schutterij. De oorsprong daarvan ligt in de late middeleeuwen. Steden richtten schutterijen op om zich te beschermen tegen gevaren van buitenaf en om de orde binnen de stad te bewaren.
In Almelo werd in 1783 door patriotten een exercitiegenootschap opgericht. Zij wilden hun politieke eisen desnoods met wapens kracht bijzetten. Dat was bijzonder, omdat het bestuur van Almelo toen juist sympathiseerde met Gravin Sophia Carolina Florentina van Rechteren-Almelo.
Toen in 1787 Pruisische troepen Nederland binnenkwamen om prins Willem V te steunen, werden alle schutterijen opgeheven. Later, tijdens de Franse tijd, keerden schutterijen terug.
77 schutters in Almelo
Na de Franse overheersing werd in 1816 in Almelo een dienstdoende schutterij opgericht. Die bestond uit 77 schutters. Zij oefenden twee keer per week in krijgskunde en exercitie.
Aan de achterzijde van het oude stadhuis aan de Grotestraat stond een oefengebouw. Schutters hielpen niet alleen bij militaire taken. Zij werden ook ingezet bij branden, watersnood en andere calamiteiten.
Groeiende stad, groeiende schutterij
Door de opkomst van de textielindustrie groeide Almelo in de negentiende eeuw snel. Tussen 1860 en 1910 verdrievoudigde het aantal inwoners tot ongeveer 10.000.
De leefomstandigheden van veel arbeiders waren slecht. Bij onrust en rellen speelde de schutterij een belangrijke rol bij het handhaven van de orde. Volgens de wet moest de schutterij bestaan uit twee schutters per honderd inwoners. In 1868 werd de sterkte daarom vastgesteld op 73 schutters.
Impopulaire dienst
Dienst doen bij de schutterij was niet populair. Het kostte tijd en geld, omdat schutters vaak zelf hun uniform moesten betalen. Veel inwoners zagen er daarom tegenop.
Ook de gemeente Stad Almelo wilde de kosten zo laag mogelijk houden. Hoe kleiner het schutterskorps, hoe minder geld het kostte.
Historie zichtbaar in straatbeeld
Hoewel de schietbaan en de schutterij al lang verdwenen zijn, leeft de geschiedenis nog altijd voort in de naam van de straat en haar zijstraten. Wie vandaag door de Doelenstraat wandelt tussen winkels, galerieën en monumentale panden, loopt eigenlijk door een stukje levend Almeloos erfgoed.