Het voormalige Sint-Elisabethziekenhuis aan de Hofkampstraat opende op 1 juni 1928 zijn deuren. Het rooms-katholieke ziekenhuis bood plaats aan 70 patiënten en had een eigen operatiekamer, kapel en rusthuis. In 1985 sloot het ziekenhuis zijn deuren, maar het monumentale gebouw bleef behouden.
Wie langs het voormalige Sint-Elisabethziekenhuis aan de Hofkampstraat loopt, ziet nog altijd de oorspronkelijke opzet van het complex. De drie gebouwen – het ziekenhuis, de kapel en het rusthuis Canisius – zijn aan de voorzijde goed van elkaar te onderscheiden.
Het complex werd tussen 1926 en 1928 gebouwd naar een ontwerp van architect Jan Stuyt. De gebouwen kregen een sobere, traditionalistische baksteenarchitectuur. In de loop der jaren volgden uitbreidingen, waardoor de oorspronkelijk vrijstaande gebouwen aan de achterzijde met elkaar werden verbonden.
De eerste katholieke ziekenzorg
De geschiedenis van het katholieke ziekenhuis in Almelo begon in 1915. Deken H.A.P.C. van Waarden stelde het voormalige huisje van emeritus-pastor-deken Reigers beschikbaar voor de ziekenzorg.
De zusters Franciscanessen verzorgden daar de zieken. De ruimte was klein: er stonden twee bedden en twee wiegjes. Als dat nodig was, werd de eerste katholieke huisarts van Almelo, dokter Peutz, ingeschakeld.
Al snel bleek de huisvesting onvoldoende. In 1917 kocht het kerkbestuur een groter pand aan de Grotestraat, op de hoek met de Ootmarsgang. Voor de aankoop en verbouwing was ongeveer 30.000 gulden nodig. De Almelose katholieken brachten dat bedrag binnen een halfjaar bijeen.
Ook dit gebouw bleek uiteindelijk te klein.
Een nieuw ziekenhuis aan de Hofkampstraat
Dankzij een grote financiële bijdrage van fabrikant F. ten Bos kon een nieuw ziekenhuis worden gebouwd aan de verlengde Hofkampstraat. Architect Jan Stuyt maakte het ontwerp, dat in 1926 werd goedgekeurd. Architect Th.J. van Elsberg hield toezicht op de bouw.
Op 1 juni 1928 werd het nieuwe rooms-katholieke ziekenhuis Sint-Elisabeth in gebruik genomen. Het beschikte over 70 bedden en een operatiekamer. Naast het ziekenhuis stond het rusthuis Canisius. Enkele jaren later schonk fabrikant Ten Bos ook een kapel aan het ziekenhuis.
Het complex was opgezet als drie afzonderlijke gebouwen. Wie vanaf de Hofkampstraat naar de voorgevel kijkt, ziet links het ziekenhuis, in het midden de kapel en rechts het rusthuis.
Uitbreidingen in de jaren daarna
Het ziekenhuis groeide mee met de behoefte aan zorg. In 1934 werd het uitgebreid met een polikliniek aan de Canisiushof. Ook kwam er een verpleegstersopleiding.
In 1956 kreeg het ziekenhuis een nieuwe vleugel. In de jaren zestig volgden verdere uitbreidingen aan de achterzijde, bij de Canisiushof. Ook werd de hoofdingang naar die kant verplaatst.
Door de uitbreidingen werden de drie oorspronkelijke gebouwen aan de achterzijde met elkaar verbonden. De afzonderlijke onderdelen bleven aan de voorgevel herkenbaar.
Sluiting in 1985
Na ruim vijftig jaar kwam er in 1985 een einde aan het Sint-Elisabethziekenhuis. In dat jaar werd het nieuwe streekziekenhuis Twenteborg geopend, het huidige ZGT. Daar kwamen het Sint-Elisabethziekenhuis en het eveneens in Almelo gevestigde Prinses Ireneziekenhuis samen.
Het oude ziekenhuis kreeg daarna een andere bestemming. Vanaf 1987 werd een deel van het gebouw verbouwd tot appartementen. Sinds 1988 zijn op het terrein ook culturele voorzieningen gevestigd, waaronder Theater Hof 88 en de muziekschool.
De voormalige ziekenhuiskapel wordt gebruikt voor concerten.
Een monumentaal gebouw
Het voormalige Sint-Elisabethziekenhuis, inclusief de kapel en het rusthuis Canisius, is aangewezen als rijksmonument. Het complex heeft cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde.
De rode bakstenen gevels, de leien schilddaken en de herkenbare voorgevel herinneren aan de oorspronkelijke bouw uit de jaren twintig. Ook de voormalige hoofdingang draagt nog de naam Sint-Elisabeth en het jaartal 1928.
Waar ooit patiënten werden verpleegd, bevinden zich nu woningen en culturele voorzieningen. De geschiedenis van de katholieke ziekenzorg in Almelo is daarmee nog altijd zichtbaar aan de Hofkampstraat.