De afspraken betekenen niet dat er zestig extra asielzoekers boven op de huidige capaciteit naar het azc in Almelo komen. Het gaat om zestig bestaande opvangplekken die voor de komende twee jaar worden gekoppeld aan de opgave van Twenterand.

Almelo heeft volgens de indicatieve verdeling van het Rijk een opgave van 299 asielopvangplaatsen. In het azc in Almelo is momenteel plek voor 398 asielzoekers. Daardoor heeft Almelo 99 opvangplaatsen meer dan de eigen opgave.

Van dat verschil worden nu zestig plaatsen gebruikt voor de opgave van Twenterand.

Achterstand van 197
Voor Almelo staat daar iets tegenover. Twenterand neemt de huisvesting over van zestig vergunninghouders, ook wel statushouders genoemd, die aan Almelo zijn toegewezen. Het gaat volgens de gemeenten om meerdere gezinnen. Zij worden blijvend in Twenterand gehuisvest.

Almelo heeft juist op dat gebied een achterstand. Op de peildatum van 31 juli ging het om 197 personen die Almelo volgens de huisvestingstaakstelling nog moest huisvesten.

Wethouder Eugène van Mierlo noemt dat een belangrijke reden voor de overeenkomst.

“Met de afspraken met de gemeente Twenterand kunnen we deze achterstand voor een deel inlopen, terwijl de asielopvang plaatsvindt binnen de bestaande capaciteit van het AZC in Almelo.”

De zestig statushouders hoeven door de overeenkomst niet meer in Almelo te worden gehuisvest. Daarmee neemt de achterstand op papier met ongeveer dertig procent af.

Waarom Twenterand kiest
Ook voor Twenterand biedt de constructie een oplossing. De gemeente heeft goede ervaringen met het huisvesten van statushouders en wijst erop dat de opvang van asielzoekers in Almelo al jarenlang plaatsvindt binnen een bestaande opvangstructuur.

Daarnaast speelde in Twenterand maatschappelijke discussie over de komst van asielopvang.

“De voorgenomen opvang van 60 asielzoekers in Twenterand leidde lokaal tot veel maatschappelijke discussie”, laat de gemeente aan Almelo1 weten. “In overleg met Almelo zagen beide gemeenten een mogelijkheid om elkaar te versterken in de uitvoering van hun opgaven.”

Volgens Twenterand helpt de constructie bovendien bij de doorstroming in het azc. Wanneer statushouders vanuit een azc naar een zelfstandige woning verhuizen, komen daar opnieuw plekken beschikbaar voor asielzoekers.

Nog 108 plekken
De totale huidige asielopgave van Twenterand bedraagt 168 opvangplaatsen. Met de zestig plaatsen die via Almelo worden ingevuld, blijven er nog 108 over.

Voor die resterende opgave doet Twenterand het aanbod om 108 extra Oekraïense vluchtelingen op te vangen.

De zestig statushouders die vanuit de Almelose taakstelling naar Twenterand gaan, worden verspreid over verschillende kernen in die gemeente.

Twenterand wil dit jaar al beginnen met het huisvesten van de eerste gezinnen. Het uitgangspunt is dat alle zestig statushouders uiterlijk 1 juli 2027 zijn gehuisvest.

Gevolgen huurwoningen
Voor de extra huisvesting hoeven volgens Twenterand geen nieuwe bestuurlijke afspraken met woningcorporatie Mijande Wonen te worden gemaakt.

Binnen bestaande prestatieafspraken mag maximaal 30 procent van de vrijkomende woningen via directe bemiddeling worden toegewezen aan bijzondere doelgroepen. Daaronder vallen naast statushouders bijvoorbeeld medisch en sociaal urgenten en mensen die uitstromen uit beschermd wonen of maatschappelijke opvang.

In de eerste helft van 2026 ging 13,5 procent van de woningen naar bijzondere doelgroepen. Daarvan werd 5,6 procent, vijf woningen, toegewezen aan statushouders. Volgens Twenterand bestaat daardoor binnen de gemaakte afspraken nog ruimte om meer woningen voor bijzondere doelgroepen in te zetten.

Mijande Wonen is volgens de gemeente bereid zich binnen die afspraken in te spannen om de zestig extra statushouders te huisvesten. Het gaat volgens Twenterand om gezinnen van ongeveer vier tot zes personen.

Dat heeft wel gevolgen voor het reguliere woningaanbod.

“Wanneer woningen worden toegewezen aan statushouders, zijn deze logischerwijs niet beschikbaar voor andere woningzoekenden”, erkent de gemeente.

Hoe groot het effect op de wachttijd is, kan Twenterand niet aangeven. Dat hangt volgens de gemeente ook af van onder meer woonvoorkeuren, huishoudgrootte en inkomen.

Tien jaar samenwerken
Opvallend is de looptijd van de overeenkomst. Almelo en Twenterand hebben de samenwerking voor tien jaar vastgelegd.

Dat betekent niet dat de huidige ruil van zestig tegen zestig automatisch tien jaar doorgaat.

De Spreidingswet werkt met een cyclus van ongeveer twee jaar. Aan het begin van iedere nieuwe cyclus gaan Almelo en Twenterand opnieuw om tafel om de dan geldende opgaven te bespreken.

“De overeenkomst is aangegaan voor de periode van 10 jaar. Hiermee geven de beide gemeenten uitdrukking aan de wens om langjarige afspraken te maken”, legt Van Mierlo uit.

Iedere twee jaar wordt vervolgens bekeken welke mogelijkheden er zijn om opnieuw opgaven uit te wisselen. Ook wordt de voorgaande periode geëvalueerd.

Het is daarmee mogelijk dat Almelo en Twenterand over twee jaar opnieuw voor een uitwisseling kiezen, maar de huidige verdeling van zestig opvangplaatsen tegenover zestig statushouders ligt niet voor de volledige tien jaar vast.

Met gesloten beurs
Almelo en Twenterand betalen elkaar niet voor de uitwisseling. De samenwerking gebeurt met gesloten beurzen.

Beide gemeenten blijven zelf verantwoordelijk voor de kosten die binnen hun gemeente worden gemaakt. Ook de bijbehorende rijksmiddelen blijven bij de gemeente die de betreffende taak daadwerkelijk uitvoert.

Dat betekent dat de inkomsten voor de zestig asielopvangplaatsen bij Almelo blijven. Twenterand ontvangt de middelen die horen bij de huisvesting en inburgering van de zestig statushouders.

Sinds de Wet inburgering 2021 zijn gemeenten verantwoordelijk voor het organiseren van het inburgeringstraject. De uiteindelijke rijksbijdrage wordt vastgesteld aan de hand van het werkelijke aantal statushouders dat in een gemeente wordt gehuisvest en geregistreerd.

Definitieve afspraak
Volgens Twenterand is de uitwisseling inmiddels definitief en vastgelegd in een bestuurlijke overeenkomst. Aanvullende formele goedkeuring van het Rijk is volgens de gemeenten niet nodig. De afspraken vallen binnen de mogelijkheden van de Spreidingswet.

De gemeenteraad van Almelo is via een raadsbrief over de afspraken geïnformeerd. De gemeenteraad van Twenterand wordt op 25 augustus bijgepraat.

Twenterand heeft aan Almelo1 laten weten dat de bestuurlijke overeenkomst waarin de afspraken zijn vastgelegd kan worden verstrekt. Almelo geeft aan dat de overeenkomst niet bij de openbare stukken is opgenomen.