Judith Kraak is klimaatburgemeester van Almelo en één van de meest bevlogen stemmen in de stad als het gaat om bewustwording, praktische oplossingen en het betrekken van inwoners bij een duurzame toekomst. Ze spreekt met jongeren, buurtbewoners, ondernemers en bestuurders — altijd met hetzelfde doel: laten zien dat kleine stappen grote impact kunnen hebben. Voor Almelo1 beantwoordt ze tien vragen over het Klimaatexamen en haar missie in de stad.
1) Waarom is het Klimaatexamen belangrijk?
“Het is belangrijk om de uitdagingen die ons te wachten staan met betrekking tot het klimaat op een positieve en verbindende manier onder de aandacht te brengen.”
2) En waarom juist nu?
“Nu, omdat van 8 tot en met 29 mei de jongeren hun eindexamen doen van de middelbare school. En ze daar dus bezig zijn met hun toekomst. En die toekomst is heel onzeker. Want heel veel banen waar ze nu voor opgeleid worden bestaan over 5 tot 10 jaar niet meer … Heel veel uitdagingen waar ze nu op voorbereid worden zullen in de toekomst totaal anders zijn dan wat ons nu voorgeschoteld wordt. En dat ze dus niet alleen staan.”
3) Is het Klimaatexamen alleen voor jongeren?
“Het klimaatexamen is juist voor iedereen … mensen uit de overheidsinstantie, bestuurders, brandweermannen, politieagenten, mensen uit het bedrijfsleven, verkopers, leidinggevenden, secretaresses, maakt niet uit, timmermannen, gewoon de buurvrouw, een huismoeder, een schooljuf. We willen juist een heel breed en gevarieerd scala aan mensen bij elkaar brengen om met elkaar in gesprek te gaan.”
4) Wat hoop je dat deelnemers ontdekken wanneer ze meedoen?
“Dat ze beseffen dat er gewoon heel veel kleine, makkelijke stapjes zijn die je kan doen. En als we met z’n allen die kleine stapjes doen, dat ze gewoon een hele grote impact kunnen hebben.”
5) Hoe maak jij klimaat begrijpelijk en dichtbij voor de inwoners van Almelo?
“Ja, het klimaat is ook groot en ingewikkeld … Maar met het voorbeeld van de tuin, de hittestress … Of weet je, mensen die een betegelde tuin hebben, want het is makkelijk in onderhoud, maar bloedheet in de zomer. Kijk, je hoeft niet van je hele tuin een wildernis te maken, maar als je er één tegel uithaalt en een boom neerzet, is dat voor een hoop insecten alweer een tussenstap naar een volgende locatie met groen. En dat geeft je ook een hoop koelte in de zomer. En dat zijn geen ingrijpende dingen waarmee je je leven totaal overhoop moet gooien.”
6) Wat zijn de grootste misverstanden over klimaatverandering?
“Dat mensen zeggen dat het klimaat altijd al veranderd is, dat is op zich wel waar. Alleen de snelheid waarin het nu gaat is ongekend.”
7) Welke kleine stappen kunnen inwoners vandaag al zetten?
“30% van de CO2‑uitstoot van ons voedsel is eten wat we weggooien… geveltuintje aanleggen, regenwater afkoppelen, verwarming een graadje lager… airco zolang mogelijk uitlaten. De schoonste energie is de energie die je niet gebruikt. En het is nog steeds zo dat wij steeds meer elektronische apparatuur krijgen, steeds meer afhankelijk worden van energie die vaak, als het nodig is, niet in voldoende mate opgewekt wordt. Waardoor we toch weer terugvallen op kolencentrales en fossiele brandstoffen. Probeer dat te voorkomen, zou ik zeggen. Als het niet hoeft, trek de stekker eruit. Ga lekker lopen in plaats van met de auto.”
8) Zie je in Almelo al positieve ontwikkelingen?
“Oh, absoluut … Er is een bedrijf dat zelf een systeem ontwikkeld heeft om je regenpijp af te koppelen en het regenwater in de grond te laten zakken .… een bloemenzaak die gifvrije bloemen levert … een bedrijf dat biobased isolatiemateriaal levert, een kapper die zonder gif je haren verft … We hebben best wel heel veel tweedehands winkeltjes … hoe meer ik ermee bezig ben, hoe meer ik me eigenlijk verbaas over wat er allemaal al is.”
9) Heeft de gemeente nog een taak in bewustwording en duurzaamheid?
“Wat ik ontzettend mooi vind is hoe onze burgemeester Richard Korteland de nieuwe raadsleden op het hart drukte om rekening te houden met welke impact hun beslissingen op de volgende vijf generaties hebben … Toen ik daarover nadacht, dacht ik van mijn oma en mijn kleinkinderen, en dat zijn allemaal mensen die ik levend gekend heb, dat zijn vijf generaties. Dus de gevolgen van wat mijn oma gedaan heeft voor mijn kleinkinderen, dat maakt het zo behapbaar, de invloed die jouw oma heeft op jouw leven of die jij hebt op het leven van jouw kleinkinderen, ja, denk daar eens over na, wat kan ik doen?”
10) Wat wil je Almeloërs meegeven die denken: ‘Wat ik doe maakt toch geen verschil’?
“Nee wat één iemand doet dat zal geen verschil maken, denk ik, maar ik ben heel erg van zaadjes planten… als jij iets doet en het daardoor makkelijker maakt voor jouw familie of jouw buurvrouw of jouw collega’s om het ook te doen dan kan die kleine actie van jou uiteindelijk toch heel veel impact hebben.”