De gemeente Almelo heeft voor 2027 een begroting van bijna 400 miljoen euro opgesteld. Het is de eerste begroting van het nieuwe college en daarmee ook de eerste financiële vertaling van het collegeprogramma voor de periode tot 2030.

Volgens wethouder van Financiën Eugène van Mierlo (CDA) staat Almelo er voor volgend jaar financieel nog goed voor. “We willen niet alleen maar een mooie begroting voor 2027 presenteren met een overschotje daarin. We willen ook zorgen dat Almelo financieel gezond blijft voor de jaren daarna.”

Voor 2027 wordt gerekend op een positief begrotingssaldo van ongeveer 2,2 miljoen euro. Ook structureel staat de gemeente volgend jaar in de plus, met bijna 2,4 miljoen euro. Vanaf 2028 verandert dat beeld behoorlijk. Dan wordt een structureel tekort van ongeveer 7,3 miljoen euro verwacht. In 2029 gaat het eveneens om ruim 7 miljoen euro en in 2030 om ongeveer 6,5 miljoen euro.

Lasten fors omhoog
Voor inwoners zit een van de opvallendste veranderingen in de lokale belastingen. Een gemiddeld gezin met een eigen woning gaat volgens de begroting van 1.005 euro aan gemeentelijke woonlasten in 2026 naar 1.092 euro in 2027.

Dat is afgerond 86 euro meer, oftewel 8,6 procent. Een eenpersoonshuishouden dat huurt gaat ongeveer 62 euro meer betalen. Voor die groep bedraagt de stijging 10,1 procent.

Vooral de afvalstoffenheffing neemt toe. Een meerpersoonshuishouden betaalt dit jaar volgens de nieuwe begroting 299 euro, volgend jaar wordt dat 347 euro. Voor een eenpersoonshuishouden stijgt het bedrag van 274 naar 319 euro.

Ook de rioolheffing en de onroerendezaakbelasting gaan omhoog. Voor een gemiddeld gezin stijgt de berekende OZB van 350 naar 371 euro.

Vorig jaar veel kleinere stijging
De lastenstijging valt daarmee duidelijk hoger uit dan bij de vorige begroting. Voor 2026 rekende de gemeente nog met een stijging van ongeveer 33 euro voor een gemiddeld gezin, destijds 3,4 procent.

De afvalstoffenheffing voor een meerpersoonshuishouden steeg toen bijvoorbeeld van 293 naar 299 euro. Nu komt daar in één jaar 48 euro bij.

Dat heeft volgens de programmabegroting onder meer te maken met nieuwe aanbestedingen voor de verwerking van afval, de indexering van Twente Milieu en veranderingen in de vergoeding voor PMD. Ook de landelijke afvalstoffenbelasting en CO2-heffing zorgen volgens de gemeente voor hogere kosten.

Van Mierlo erkent dat de lasten omhoog gaan. “We hoeven niet onder stoelen of banken te steken dat het omhoog gaat”, zei hij tijdens de presentatie van de begroting. Volgens hem is de verhoging nodig om het totale financiële plaatje rond te krijgen.

OZB zes procent omhoog
Ook de OZB-opbrengsten worden in 2027 verder verhoogd. De reguliere indexatie bedraagt 3,5 procent. Daarbovenop komt opnieuw 2,5 procent, zoals eerder door de gemeenteraad is afgesproken. Daarmee worden de OZB-opbrengsten voor volgend jaar met in totaal 6 procent geïndexeerd.

Van Mierlo wijst erop dat de gemeente zelf eveneens keuzes moet maken. “Ambities moeten uiteindelijk ook bekostigd worden.”

Volgens de wethouder kan niet het volledige financiële probleem bij inwoners worden neergelegd. De gemeente gaat daarom de komende maanden opnieuw op zoek naar besparingen.

Miljoenentekort
Die zoektocht is nodig omdat het financiële beeld vanaf 2028 omslaat. De begroting laat voor dat jaar een tekort zien van ruim 7,1 miljoen euro. Structureel gaat het zelfs om ongeveer 7,3 miljoen euro.

Een belangrijke oorzaak is volgens de gemeente de lagere bijdrage vanuit het Rijk. Daarnaast lopen de kosten binnen onder meer de Wmo en jeugdzorg op.

Het probleem is niet helemaal nieuw. Ook in de begroting voor 2026 werd vanaf 2028 al een tekort voorzien. Destijds ging het om een structureel tekort van ongeveer 4,6 miljoen euro in 2028 en 6,3 miljoen euro in 2029.

Het verwachte gat voor 2028 is in de nieuwe begroting dus groter geworden.

Geen kaasschaaf
Het college wil de tekorten niet oplossen door overal kleine bedragen weg te halen. Bij de voorbereiding van de Perspectiefnota voor de jaren 2028 tot en met 2031 wordt gezocht naar grotere structurele maatregelen.

“Dit gaat echt wel om substantieel geld”, aldus Van Mierlo. Volgens hem moet daarom worden gekeken naar maatregelen die daadwerkelijk voldoende opleveren.

Eerder ingezette besparingen in het sociaal domein blijven daarbij staan. Zo wil de gemeente ondersteuning vaker gezamenlijk organiseren in plaats van individueel. Van Mierlo noemt onder meer begeleiding vanuit de Wmo en dagbesteding als voorbeelden.

Volgens hem kunnen inwoners daarmee nog steeds ondersteuning krijgen, terwijl de kosten lager uitvallen.

Ambities blijven staan
Ondanks de financiële onzekerheid trekt het college de plannen uit het coalitieakkoord niet in. Zo komt er geld voor wijkgericht werken, duurzaamheid, jongeren, de binnenstad en extra boa’s.

Ook wil Almelo de ‘groenste stad van Twente’ worden. Voor 2027 wordt eerst een plan gemaakt om te bepalen hoe het groen in de stad verder kan worden uitgebreid. Dat moet volgens Van Mierlo ook worden gekoppeld aan nieuwe woningbouw.

Daarnaast wil het college extra aandacht besteden aan wijken waar verschillende problemen samenkomen. Het gaat onder andere om de Ossenkoppelerhoek, het Nieuwstraatkwartier, Kerkelanden en De Riet.

Daar wil de gemeente extra inzetten op onderwerpen als wonen, onderwijs, veiligheid, leefbaarheid en bestaanszekerheid.

‘Niet afwachten op Den Haag’
Hoe de tekorten vanaf 2028 precies worden opgelost, is nog niet bekend. Het college werkt de mogelijke maatregelen de komende maanden verder uit. De gemeenteraad krijgt daar bij de volgende Perspectiefnota voorstellen voor.

Tegelijk blijft Almelo samen met andere gemeenten aandringen op meer geld vanuit Den Haag.

“We gaan natuurlijk niet afwachten”, zegt Van Mierlo. Volgens hem moet het Rijk gemeenten een reële vergoeding geven voor de taken die zij moeten uitvoeren.

De gemeenteraad behandelt de programmabegroting in november.