De Koornmarkt was eeuwenlang het kloppend hart van Almelo. Waar nu terrassen en winkelend publiek te vinden zijn, stonden vroeger watermolens, lag een haven en stroomde een molenbeek door het centrum. In de plannen voor de vernieuwde binnenstad moet die geschiedenis weer meer zichtbaar worden.
Wie vandaag over de Koornmarkt loopt, ziet vooral een plein tussen winkels, horeca en het Oude Raadhuis. Eeuwen geleden zag deze plek er totaal anders uit. Tot ver in de negentiende eeuw was de Koornmarkt de plek waar boeren en ambachtslieden hun producten verkochten.
De naam van het plein verwijst nog naar die tijd. Het was het economische middelpunt van de stad en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van Almelo als handelsplaats.
Water en handel
Op de plek waar tegenwoordig de HEMA staat, stonden vroeger twee watermolens. Via een waterloop, die vanaf een molenkolk achter het plein langs het oude raadhuis liep, werden de molens van water voorzien.
De molens maalden graan en lagen naast een schutsluis. Achter de molens bevond zich een verbrede waterpartij die dienstdeed als haven. Hier konden trekschuiten en andere vaartuigen goederen lossen die vanuit onder meer Zwolle en Kampen naar Almelo werden gebracht.
Dankzij de vele waterlopen die door Twente richting het noordwesten stroomden, groeide Almelo uit tot een belangrijke handelsplaats. De Koornmarkt vormde daarbij een van de centrale schakels.
Molenkolk verdwenen
Toen later een nieuwe haven werd aangelegd in het gebied rond de huidige Werfstraat en Prinsenstraat, verloor de eerste haven bij de Koornmarkt geleidelijk zijn functie.
De watermolens verdwenen halverwege de negentiende eeuw. De molenkolk en waterloop bleven echter nog lange tijd zichtbaar in het stadsbeeld. Pas bij de herinrichting van het centrum werd het laatste deel rond 1960 gedempt.
Een smal straatje naast het Oude Raadhuis herinnert nog aan de plek waar het water ooit door de binnenstad stroomde.
Bekende gebouwen
Ook verschillende gebouwen rond het plein vertellen een deel van de geschiedenis van de Koornmarkt.
Naast de HEMA staat het pand dat veel Almeloërs nog altijd kennen als ’t Botervat. Enkele decennia geleden de plek waar de journalisten van Almelo na hun werk een afzakkertje namen en de laatste nieuwtjes uitwisselden, of ze nu van Het Dagblad van het Oosten, Tubantia of De Twentsche Courant waren.
Tegenwoordig is hier café Bar-biertje gevestigd waar Ingrid Talen al meer dan 30 jaar ‘de scepter zwaait’. De huidige Art Nouveau-gevel dateert uit 1913 en werd ontworpen door architect J. Wolff nadat een grote brand het oorspronkelijke pand had verwoest.
Vanaf de Koornmarkt is bovendien nog altijd zicht op het Oude Raadhuis, een van de bekendste historische gebouwen van Almelo.
Groener plein
Volgens de gemeente en stedenbouwkundig bureau B+B blijft de Koornmarkt een van de belangrijkste plekken in de binnenstad. In de Visie Openbare Ruimte Binnenstad krijgt het plein daarom een andere inrichting.
De plannen voorzien in meer bomen, extra ruimte voor voetgangers, verbeterde terrassen en een nieuw waterelement. Fietsers verdwijnen uit het gebied.