Het Hofkeshuis aan de Grotestraat is een van de meest bijzondere historische gebouwen van Almelo. Achter de gevel van het voormalige herenhuis bevindt zich een kunstschat die volgens deskundigen uniek is in Nederland. Toch is die verborgen parel voor het grote publiek nauwelijks zichtbaar.
Het statige pand werd in 1773 gebouwd door de welgestelde linnenfabrikeur Egbert Hofkes. In die tijd gold het als een van de meest indrukwekkende huizen van Almelo. Alleen het kasteel van de graven van Almelo had meer allure.
Wie vandaag langs het gebouw loopt, ziet daar niet direct iets van terug. De gevel werd in 1928 ingrijpend verbouwd en grote etalages veranderden het uiterlijk van het pand. Op de bovenverdieping is het rijke verleden echter nog altijd zichtbaar.
Verborgen schat
Daar bevindt zich een bijzondere stijlkamer met een bijna twintig meter lange wandschildering uit 1778. Kunstschilder Andries Warmoes maakte de schildering in opdracht van Hofkes.
Daarbij worden alleen grijze, zwarte en witte tinten gebruikt, waardoor het lijkt alsof bezoekers naar gebeeldhouwde marmeren reliëfs kijken.
Volgens erfgoeddeskundigen is het kunstwerk uniek. Nergens anders in Nederland is een vergelijkbare geschilderde wandbespanning van deze omvang en kwaliteit op de oorspronkelijke plek bewaard gebleven. Niet voor niets wordt de ruimte regelmatig omschreven als de verborgen schat van Almelo.
Intocht van veldheer
De voorstelling laat de intocht zien van de Romeinse veldheer Quintus Fabius Maximus in Rome. Hij had als bijnaam Cunctator wat ‘aarzelaar’ betekent. Zijn tegenstander was Hannibal die vanuit het zuiden over de Alpen was getrokken en voor Rome stond met zijn troepen.
In een directe strijd zou Fabius Maximus nooit kunnen winnen van Hannibal. Daarom vermeed hij elk gewapend treffen en wist door slim manoeuvreren en omtrekkende bewegingen Hannibal uit te putten. Zo werd Quintus Fabius Maximus redder van Rome.
Belangrijke plek in de geschiedenis
Het Hofkeshuis speelde ook een rol in de geschiedenis van de stad. Egbert Hofkes ontving er belangrijke gasten uit zijn tijd. Onder hen waren patriottenleider Jan Derk van der Capellen, de Franse generaal Moreau en later ook Willem de Clercq, die bekendstaat als een van de grondleggers van de Twentse textielindustrie.
De familie Hofkes bleef er wonen tot 1928. Daarna kreeg het pand verschillende functies, waaronder een schoenen- en fietsenwinkel.
In 2023 kocht de gemeente Almelo het gebouw. Het plan was om het Hofkeshuis een nieuwe toekomst te geven als onderkomen van het Stedelijk Museum Almelo.
Zorgen over restauratie
Dat het monument aandacht nodig heeft, staat al jaren vast. Onderzoeken van de Rijksdienst voor de Monumentenzorg lieten zien dat de toestand van de wandschildering zorgelijk is.
Er werden scheuren, verfverlies en slijtage vastgesteld. Deskundigen waarschuwen al tientallen jaren dat restauratie noodzakelijk is om verder verval te voorkomen. Ook wetenschappelijk onderzoek bevestigde dat een grondige aanpak van zowel de schilderingen als de historische ruimte dringend nodig is.
Met de restauratie van de wandschildering zou in de loop van 2026 worden begonnen.
Nieuwe discussie
Ondertussen is een nieuwe discussie ontstaan over de toekomst van het pand. Het bestuur van het Stedelijk Museum Almelo reageerde onlangs fel op een besluit van het college van burgemeester en wethouders om alleen de eerste verdieping van het Hofkeshuis beschikbaar te stellen.
Volgens het museum maakt dat een volwaardige museumfunctie onmogelijk. Het bestuur vreest zelfs voor het voortbestaan van het museum in het Hofkeshuis. Rond het Hofkeshuis, het Wevershuis en de Grote Kerk moest een cultuurhistorisch gebied ontstaan dat zowel inwoners als toeristen naar de binnenstad zou trekken.
Weg ambitie
“Een stad die wil doorgroeien naar 100.000 inwoners heeft zo’n cultureel element nodig”, aldus Gerrit van Hofwegen, directeur van de Stichting Stedelijk Museum Almelo. Volgens hem dreigt die ambitie nu grotendeels te verdwijnen. “Dat kun je op deze manier vergeten.”
Daarmee lijkt een nieuw hoofdstuk te zijn begonnen in de lange geschiedenis van een gebouw dat al ruim 250 jaar deel uitmaakt van het Almelose erfgoed. Hoe de toekomst van het Hofkeshuis eruit gaat zien, zal de komende tijd moeten blijken.