Veel Almelose inwoners lopen er misschien zo langs, maar de Herengracht heeft een bijzondere geschiedenis. De straat, vlak bij Huize Almelo, bestaat uit twaalf opvallende woningen die inmiddels een rijksmonument zijn.
Voormalige paardenstallen
Waar nu de kenmerkende huisjes staan, stonden vroeger paardenstallen. In opdracht van de Heren van Almelo werden die in 1889 verbouwd tot woningen voor oudere werknemers van de graaf. De zogenoemde ‘werkmanshuisjes’ waren eigendom van de familie Van Rechteren Limpurg.
De route langs de huisjes had ook een bijzondere functie. De familie van Huize Almelo liep hier vroeger langs op weg naar de Grote Kerk.
Van arbeidershuisje naar atelier
Jaren later kreeg de Herengracht een nieuwe bestemming. In 1967 werd besloten om van de woningen atelierruimtes voor kunstenaars te maken.
Dat was ook hard nodig. De omstandigheden waren toen nog eenvoudig. Pas in 1967 kregen de woningen een aansluiting op de riolering. Tot die tijd maakten bewoners gebruik van een zogenoemde ‘poepdoos’: houten tonnetjes in kleine schuurtjes aan de overkant van het straatje.
Gas, water, licht
Twee jaar later, in 1969, droeg de graaf de woningen in erfpacht over aan de gemeente. Acht huisjes werden samengevoegd tot grotere ruimtes. Vier kleine ateliers bleven bestaan. Ook kwamen er voorzieningen zoals water, gas en licht. De oude schuurtjes verdwenen.
De vernieuwde ateliers openden uiteindelijk in 1972 hun deuren.
Opknapbeurt
In de jaren daarna raakten de panden steeds meer in verval. Daarom besloot de gemeente in 1993 om terug te gaan naar het oorspronkelijke idee: betaalbare atelierruimte voor kunstenaars.
Dat leidde in 1995 tot een nieuwe opknapbeurt van de karakteristieke woningen. Dankzij die renovatie bleef een bijzonder stukje Almelose geschiedenis behouden.
Wie vandaag door de Herengracht loopt, ziet dus meer dan alleen een rij oude huisjes. Achter de gevels zit ruim honderd jaar lokale geschiedenis verstopt.
Culinair of muzikaal
Tegenwoordig vindt, vanaf januari 2017, iedere laatste zondag van de maand Open Ateliers Herengracht plaats, een gezamenlijk initiatief van de kunstenaars die nu aan de Herengracht gevestigd zijn: Rob Koenders, Frieda Waanders, Elsa Snijder en Marthijn de Rooij. De kunstenaars stellen hun ateliers open, laten hun werk en werkwijze zien aan bezoekers en er is vaak een bijzondere culinaire of muzikale activiteit.