Een kapotte smartphone, stofzuiger of wasmachine hoeft in de toekomst minder snel bij het afval te belanden. Een nieuwe Europese richtlijn die deze week van kracht is geworden, moet ervoor zorgen dat apparaten langer meegaan en makkelijker gerepareerd kunnen worden. Consumenten krijgen meer rechten en fabrikanten krijgen meer verplichtingen.
Voor inwoners van Almelo kan dat betekenen dat een defect apparaat straks vaker wordt gerepareerd in plaats van vervangen. Overigens, Geert ten Tusscher van Repair Café Almelo pleit hier al jaren voor.
Elektronica is de snelst groeiende afvalberg
In veel huishoudens verdwijnen apparaten tegenwoordig sneller dan vroeger. Een versleten accu, een kapot scherm of een defect onderdeel is vaak al genoeg om een nieuw apparaat te kopen.
Dat is volgens de Europese Unie een probleem. In telefoons, laptops, tablets en huishoudelijke apparaten zitten waardevolle grondstoffen zoals koper, lithium en andere zeldzame materialen.
Tegelijk groeit elektronisch afval sneller dan vrijwel elke andere afvalstroom in Europa.
Meer rechten voor consumenten
Met het nieuwe ‘recht op reparatie’ wil Europa repareren aantrekkelijker maken.
Fabrikanten moeten duidelijker laten zien hoe goed een apparaat te repareren is. Daarvoor komt een reparatiescore, een soort rapportcijfer voor herstelbaarheid.
Ook moeten reserveonderdelen langer beschikbaar blijven. Daardoor kunnen oudere apparaten vaker worden gerepareerd.
Een andere belangrijke verandering is dat verkopers tijdens de garantieperiode reparatie voorrang moeten geven boven vervanging wanneer dat goedkoper is of evenveel kost.
Na een reparatie wordt de garantie bovendien met een jaar verlengd.
Wat merken inwoners van Almelo hiervan?
Voor Almeloërs kan dit op termijn voordelen opleveren. Een smartphone met een versleten batterij hoeft niet direct vervangen te worden. Hetzelfde geldt voor een defecte wasmachine, stofzuiger of laptop.
Ook krijgen consumenten tijdens een reparatie recht op een vervangend leenapparaat.
Daarnaast mogen fabrikanten reparaties niet onnodig moeilijk of buitensporig duur maken.
Toch verandert niet alles meteen. De Europese richtlijn moet eerst nog worden omgezet in Nederlandse wetgeving. Het wetsvoorstel moet daarvoor nog door de Tweede Kamer worden behandeld.
Cultuur van weggooien
Volgens hoogleraar duurzaam consumentengedrag Ruth Mugge is de wet een belangrijke eerste stap.
“Mensen zijn eraan gewend geraakt om snel iets nieuws te kopen”, zegt zij. “Repareren zit niet meer in onze manier van doen.”
Juist daarom hoopt zij dat de nieuwe regels bijdragen aan een andere manier van denken.
“Kapotte apparaten hoeven niet altijd vervangen te worden, maar kunnen ook gerepareerd worden.”
Kansen voor lokale reparateurs
De nieuwe regels kunnen ook kansen bieden voor lokale ondernemers die apparaten repareren. Denk aan telefoonreparateurs, elektronicazaken en technische bedrijven.
Ook Repair Cafés, waar vrijwilligers samen met bezoekers kapotte spullen herstellen, kunnen hiervan profiteren.
In Almelo zijn duurzaamheid en hergebruik al langer thema’s. De gemeente zet in op een circulaire economie, waarbij producten en grondstoffen zo lang mogelijk worden gebruikt.
Niet alles wordt goedkoper
Toch zijn er ook kanttekeningen. Reparaties kunnen nog steeds duur uitvallen.
Zo kost een origineel scherm voor een iPhone 13 volgens reparatiebedrijf ThePhoneLab al snel honderden euro’s. Bij moderne opvouwbare smartphones kunnen de kosten zelfs oplopen tot zo’n 800 euro.
Daarom pleiten deskundigen voor aanvullende maatregelen, zoals reparatievouchers. In landen als Frankrijk en Oostenrijk bestaan zulke regelingen al.
Van weggooien naar herstellen
De nieuwe Europese regels zijn onderdeel van een bredere beweging richting duurzaamheid en minder verspilling. Of consumenten hun gedrag daadwerkelijk gaan veranderen, moet de komende jaren blijken.
Voor veel Almeloërs kan de boodschap in ieder geval eenvoudig zijn: een kapot apparaat hoeft straks niet automatisch het einde van zijn levensduur te betekenen. Soms is repareren weer de beste keuze.