In 47 buurten in Nederland kan de overlast door hevige regenval net zo groot zijn als in de wijk Pathmos in Enschede, concludeert de Onderzoeksraad voor de Veiligheid op basis van eigen onderzoek.
(In Pathmos viel op 21 juli 2024 een zware bui. De laaggelegen wijk kwam blank te staan, bij ruim 80 huizen liep er water naar binnen en uiteindelijk moesten 57 huishoudens hun woning permanent verlaten)
Bouwjaren van woningen
In het onderzoek keek de raad vooral naar de bouwjaren van woningen (meer dan de helft voor 1944) en de beperkte financiële welvaart van een buurt. Het gaat om mensen die zich maatregelen tegen wateroverlast niet kunnen veroorloven en afhankelijk zijn van hun woningcorporatie.
Gemeenten zoeken naar oplossingen
Gemeenten in heel Nederland nemen steeds meer maatregelen om extreme regenval het hoofd te bieden. Denk aan het vergroten van de rioolcapaciteit, het aanleggen van wadi’s en waterpleinen, het beschermen van vitale infrastructuur en het uitvoeren van stresstesten. Ook inwoners worden betrokken, bijvoorbeeld door tuinen te vergroenen en regenpijpen af te koppelen. Toch blijft het volgens deskundigen een uitdaging om de meest extreme buien volledig op te vangen.
Almelose aanpak vastgelegd in strategie
In Almelo zijn de maatregelen gebundeld in de Klimaat Adaptatie Strategie, waarin staat hoe de stad zich voorbereidt op hevige neerslag en wateroverlast. Een woordvoerder van de gemeente benadrukt de urgentie: “Almelo ligt relatief vlak, waardoor water niet altijd vanzelf weg kan. Daarom investeren we gericht in projecten die de stad beter bestand maken tegen extreme regenval.”
Intensieve samenwerking met Waterschap Vechtstromen
De gemeente Almelo en Waterschap Vechtstromen trekken nauw samen op. Beide partijen hebben regelmatig overleg over waterbeheer en klimaatadaptatie. Een vertegenwoordiger van Vechtstromen licht toe: “We zien dat het weer grilliger wordt. Door vroegtijdig samen te werken kunnen we problemen voorkomen en zorgen we dat Almelo klaar is voor de toekomst.”
Projecten voor een klimaatbestendige stad
In de stad lopen diverse projecten die bijdragen aan een betere opvang en afvoer van regenwater. Daarbij wordt gekeken naar slimme inrichting van de openbare ruimte, het vergroten van waterbergingscapaciteit en het versterken van de samenwerking met inwoners en bedrijven. De gemeente stelt: “We willen een stad die niet alleen veilig is, maar ook prettig blijft om in te wonen, zelfs bij extreme weersomstandigheden.”
Rol Veiligheidsregio bij eventuele evacuatie
Mocht extreme wateroverlast ooit leiden tot een noodzakelijke evacuatie, dan ligt de verantwoordelijkheid bij de crisisorganisatie van Veiligheidsregio Twente. Zij coördineren in dat geval de hulpverlening en evacuatieprocessen.
Niet meer onder water
Dankzij het Banisgemaal is de kans klein dat Almelo in de toekomst te maken krijgt met een overstroming: er zijn in het verleden voldoende maatregelen genomen om te voorkomen dat Almelo, zoals in 1891, 1926 en 1946, onder water komt te staan.
Een meter hoog
In de zuidelijke binnenstad stond het water in de huizen en straten van Almelo soms een meter hoog. Mede door de lage en vlakke ligging van het gebied rondom Almelo, waar diverse beken vanuit heel Twente samenkomen, was dit schering en inslag. In het buitengebied stond zelfs vrijwel jaarlijks landbouwgrond onder water.
Afwatering
Het Banisgemaal en de Doorbraak zorgen er onder andere voor dat de inwoners van Almelo, het laagste punt van Twente, droge voeten houden. Het Banisgemaal werd in 1959 gebouwd, als eerste verbetering van de afwatering. Door de inzet van het Banisgemaal hoefde niet meer al het water via de Weezebeek en Almelose Aa afgevoerd te worden, maar kon het met een capaciteit van 10.000 liter per seconde voor een groot deel worden ‘uitgemaald’ op het kanaal Almelo-Nordhorn.
Het Banisgemaal (met de twee imposante Stork pompen) is vernoemd naar de heer J. Banis, hij was oud- bestuurslid van het toenmalige waterschap De Regge.