Geweld tegen vrouwen en meisjes komt vaker voor dan veel mensen denken. Het gebeurt niet alleen op straat, maar juist ook achter de voordeur, op het werk en tijdens het sporten. Wilma Verstappen zet zich in Almelo in om dat geweld bespreekbaar te maken. Vanuit de campagne Orange the World vraagt ze aandacht voor de signalen van geweld, de rol van mannen en jongens en de vraag wat omstanders kunnen doen.
Jarenlang was ze voorzitter van de Almelose groep van Orange the World. Inmiddels vertegenwoordigt ze Almelo ook in de regionale samenwerking in Twente. Voor Almelo1 beantwoordt ze tien vragen over haar inzet, haar zorgen en haar boodschap aan de inwoners.
1) Wat is Orange the World precies?
“Orange the World is de jaarlijkse campagne van de Verenigde Naties tegen geweld tegen vrouwen en meisjes. De campagne loopt van 25 november tot en met 10 december. In die periode vragen we extra aandacht voor een probleem dat het hele jaar door aandacht verdient. Geweld tegen vrouwen is wereldwijd een groot probleem en blijft vaak onzichtbaar, omdat veel ervan achter de voordeur gebeurt.”
2) Hoe ben je zelf bij Orange the World betrokken geraakt?
“Een paar jaar geleden ben ik ermee in aanraking gekomen via de Soroptimistclub in Almelo, waarvan ik lid ben. Landelijk gingen de Soroptimisten meedoen aan de campagne. Het onderwerp sprak me meteen aan. Daardoor ben ik er steeds meer bij gaan doen. Ik ben lange tijd voorzitter geweest van de Almelose groep. Dat werk is inmiddels overgenomen door Ellen Lamberts en Diny Twilhaar. Zelf blijf ik me inzetten voor de campagne, ook binnen de regionale groep in Twente.”
3) Hoe groot is het probleem van geweld tegen vrouwen in Nederland?
“Als je naar Nederland kijkt, heeft één op de vijf vrouwen te maken met huiselijk geweld. Ook wordt er gemiddeld eens in de acht tot tien dagen een vrouw vermoord, meestal door haar partner of ex-partner. Aan zo’n moord gaat vaak een heel traject vooraf. We weten inmiddels dat ernstig geweld vaak een herkenbaar patroon volgt. Daarom is het belangrijk dat mensen de signalen leren herkennen.”
4) Welke signalen van geweld en intimidatie worden vaak over het hoofd gezien?
“Mensen denken bij geweld tegen vrouwen soms meteen aan een vrouw die op straat wordt aangevallen door een onbekende man. Maar dat is maar een klein deel van het probleem. Geweld kan ook bestaan uit kleinerende opmerkingen, ongewenste aanrakingen of intimidatie op het werk, tijdens het sporten of op straat.”
“Bij huiselijk geweld kan het bijvoorbeeld opvallen dat een vrouw zich steeds meer terugtrekt uit haar sociale omgeving. Ze gaat niet meer met vriendinnen op stap, blijft na het werk niet meer napraten en gaat meteen naar huis. Ook kan het een signaal zijn als haar partner haar de hele dag belt of appt en voortdurend wil weten waar ze is. Je ziet niet altijd lichamelijke verwondingen.”
5) Waaraan kun je merken dat een relatie ongezond of onveilig wordt?
“Bij relaties waarin het huiselijk geweld uiteindelijk ernstig escaleert, zie je soms dat de relatie heel snel begint. Mensen gaan snel samenwonen of trouwen. Daarna gaat de man zijn partner steeds meer controleren. Ze mag steeds minder en moet voortdurend uitleggen waar ze is. Als je zulke signalen ziet, is het belangrijk om ze serieus te nemen.”
“Ook de manier waarop sommige jongens en mannen over vrouwen praten, speelt een rol. Seksistische grapjes en kleinerende opmerkingen kunnen bijdragen aan een cultuur waarin grensoverschrijdend gedrag normaal lijkt. Gelukkig oefenen de meeste mannen geen geweld uit. Maar het is wel belangrijk dat mannen elkaar aanspreken op gedrag dat niet door de beugel kan.”
6) Wat kunnen mannen en jongens doen om geweld tegen vrouwen te voorkomen?
“Hun rol is ontzettend belangrijk. Dit jaar richt de campagne zich nadrukkelijk op de boodschap: mannen, help ons. We moeten samen werken aan een samenleving waarin vrouwen en mannen elkaar respecteren en als gelijkwaardig zien.”
“Dat begint soms heel dichtbij. Spreek andere mannen aan als ze seksistische opmerkingen maken of vrouwen intimideren. Lach niet mee om kleinerende grappen en doe niet alsof ongewenst gedrag normaal is. Geweld helemaal uitbannen zal waarschijnlijk niet lukken, maar we kunnen het wel terugdringen.”
7) Wat kun je doen als je vermoedt dat een vrouw met geweld te maken heeft?
“Laat merken dat je er voor haar bent, zonder meteen te oordelen of te vertellen wat ze moet doen. Je kunt bijvoorbeeld vragen hoe het met haar gaat of haar uitnodigen om een keer koffie te drinken. Soms is het al belangrijk dat iemand merkt dat je ziet dat er iets niet goed gaat.”
“Als je getuige bent van intimidatie op straat of op het werk, kun je proberen de situatie te doorbreken. Spreek de vrouw bijvoorbeeld aan alsof je haar kent en vraag of ze even met je meeloopt. Zo haal je haar uit de situatie zonder de confrontatie direct groter te maken. Wat verstandig is, hangt natuurlijk af van de omstandigheden en de veiligheid.”
8) Wat kunnen inwoners doen als ze denken dat er achter de voordeur iets misgaat?
“Kijk niet weg. Als je je zorgen maakt om een buurvrouw of iemand uit je omgeving, vraag dan hoe het met haar gaat. Bied een luisterend oor en laat weten dat ze bij je terechtkan. Dring niet aan en veroordeel haar niet als ze je hulp niet meteen aanneemt. Soms is iemand nog niet zover om over de situatie te praten of hulp te zoeken.”
“Bij direct gevaar moet je 112 bellen. Daarnaast zijn er organisaties zoals Veilig Thuis en het Centrum Seksueel Geweld waar mensen terechtkunnen voor hulp en advies.”
9) Wat wil je met Orange the World in Almelo bereiken?
“Vooral dat steeds meer mensen weten wat Orange the World is en begrijpen waarom de campagne nodig is. Toen we begonnen, kenden veel mensen de naam nog niet. Inmiddels merken we dat de bekendheid groeit. Dat komt niet alleen door ons, maar ook doordat er in de media meer aandacht voor het onderwerp is.”
“Ik ben er trots op dat we dit werk niet meer alleen met een kleine groep Soroptimisten doen. We werken inmiddels ook samen met twee Inner Wheel-clubs uit Almelo, een club uit Vriezenveen en de Vereniging van Vrouwen met een Academische Opleiding (VVAO). Hoe meer mensen en organisaties meedoen, hoe groter we het onderwerp onder de aandacht kunnen brengen.”
“Ook de gemeente kan helpen. We willen dat geweld tegen vrouwen niet alleen tijdens de campagneperiode aandacht krijgt, maar het hele jaar door. In Almelo wordt de Egbert Gorterbrug opnieuw oranje verlicht. Daarnaast organiseren we onder meer een dichtwedstrijd. De prijs wordt uitgereikt door wethouder Marjolein Wessels.”
“Ik ga dinsdag 27 oktober inspreken in de raad en vertel dan wat Orange The World inhoudt en waarom de kleur oranje gekozen is. Dat vertel ik er altijd bij omdat niet iedereen dat weet: oranje staat symbool voor de zonsopkomst in een wereld waar geen geweld meer is tegen vrouwen.”
10) Welke boodschap wil je alle inwoners van Almelo, Aadorp en Bornerbroek meegeven?
“Als je merkt dat een vrouw te maken heeft met geweld, of dat nu psychisch geweld, lichamelijk geweld of straatintimidatie is, kijk dan niet weg. Probeer haar te ondersteunen en respecteer het als ze die hulp niet meteen wil aannemen. Laat merken dat je er voor haar bent.”
“En vooral: als je op straat iets ziet gebeuren, probeer dan in te grijpen als dat veilig kan. Ik hoop dat mannen ook andere mannen aanspreken op grensoverschrijdend gedrag. Alleen samen kunnen we ervoor zorgen dat vrouwen zich veiliger voelen.”
Heb je nog een vraag gemist?
“Nee, maar ik wel graag aandacht vragen voor een lezing van Jens van Tricht, oprichter van Emancipator, een organisatie die zich bezighoudt met mannen en emancipatie. De bijeenkomst is op donderdag 3 december in de Almelounge van het Asito Stadion. De organisatie hoopt op veel bezoekers, en vooral op veel mannen. Aanmelden is mogelijk.”