Willem Dijkema is een bijzondere verschijning in Almelo. Met zijn kudde schapen brengt hij een stukje platteland naar de stad. Als stadsherder beheert hij de Almelose Stadskudde die op verschillende plekken in en rond Almelo graast.
Daarnaast geeft hij demonstraties, bezoekt hij evenementen en zorgcentra en laat hij zien wat schapen en honden mensen kunnen leren. Zijn liefde voor schapen gaat terug tot zijn jeugd op de boerderij.
Maar hoe is hij eigenlijk stadsherder geworden, wat gebeurt er met de schapen in de winter en wat is zijn grote wens voor de toekomst? Almelo1 stelde hem tien vragen.
1) Willem, hoe ben je eigenlijk stadsherder geworden?
“Ik was vrijwillig schaapherder bij Landschap Overijssel. In Almelo kreeg ik de vraag of ik een paar schapen wilde laten grazen bij het EHBO-gebouw aan de Veldkampsweg. Ik had op dat moment nog geen schapen, maar kreeg ze van iemand aangeboden. Ook vond ik een plek om ze te laten lopen en wilde ik een bordercollie kopen. Zo kwam van het één het ander en schafte ik zes schapen aan.
De titel stadsherder heb ik mezelf aangemeten. Ik woon in de stad en heb schapen. Dan ben je dus stadsherder.”
2) Was het altijd je droom om met schapen te werken?
“Een droom misschien niet, maar ik kom van een boerderij en heb van jongs af aan met schapen gewerkt. Ik zat als kind al tussen de schapen en maakte het aflammeren mee.
De titel stadsherder vind ik niet zo belangrijk, maar de bekendheid die het oplevert wel. Zelfs de politie belt mij weleens als er schapen zijn ontsnapt, in Almelo of Wierden. Het zijn meestal niet mijn schapen, maar ik ga graag even helpen.”
3) Je bent ook een ambassadeur van het platteland in de stad. Voel je dat zelf ook zo?
“Ja, eigenlijk wel. Meer een ambassadeur van de land- en tuinbouw. Met schapen in de stad breng je een stukje landbouw naar de inwoners. Vooral kinderen kunnen zo op een natuurlijke manier met dieren kennismaken.”
4) Hoe ziet een gemiddelde dag als stadsherder eruit en hoeveel schapen heb je?
“Gemiddeld ben ik één à twee uur per dag met de Almelose Stadskudde bezig. Soms maak ik alleen een controlerondje, maar het verplaatsen van de schapen kan een halve dag kosten.
Ik heb maximaal zo’n 25 schapen. Ze staan meestal achter elektrische netten op verschillende locaties. Daarnaast geef ik demonstraties tijdens het Lentefeest en Oogstfeest bij het Natuurhus en ben ik aanwezig bij evenementen zoals de Doelen Kerstmarkt. Ook verzorg ik schapen bij kerstvieringen in zorgcentra. Soms zet ik de kudde midden in de stad neer. Die verrassende ontmoetingen vind ik erg leuk.”
5) Wat gebeurt er met de schapen in de wintermaanden?
“In de winter staan de schapen bij een boer op een groot weiland. Dat is goed voor het gras én voor de schapen. Voor mij en de honden betekent het wat meer rust, omdat ik dan maar één locatie hoef te verzorgen.
Vanaf medio februari en maart wordt het weer druk. Dan worden de lammetjes geboren. Dat vind ik overigens de mooiste tijd van het jaar.”
6) Hebben schapen allemaal een eigen karakter? En ken je ze bij naam?
“Net als mensen heeft ieder schaap een eigen karakter. Bij een grotere kudde weet ik bijvoorbeeld dat er altijd een paar zijn die als eerste een andere kant op lopen. Die moet je in de gaten houden.
Mijn hamel Bas, een gecastreerde ram, is heel aanhankelijk. Ik heb hem met de fles grootgebracht. Hij is vernoemd naar scheidsrechter Bas Nijhuis. Bij demonstraties komt hij gemakkelijk naar mensen toe en laat hij zich graag aaien.
Alle schapen hebben een naam, maar ik ken ze niet allemaal uit mijn hoofd. Dat is vooral handig voor de boekhouding. Vroeger had ik ook een schaap dat Michelle Obama heette. Na haar overlijden heb ik een dochter aangehouden, die dezelfde naam kreeg.”
7) Hoe reageren inwoners van Almelo op jou en je kudde? Wat vind je het mooiste aan het contact met mensen en dieren?
“Eigenlijk altijd positief. Mensen zijn enthousiast, al zijn sommigen in het begin een beetje bang als ze loslopende schapen zien.
Tijdens de Klimaatweek bij het Natuurhus kwamen onlangs een paar jongens op een fatbike langs. Ze stopten en vroegen heel netjes of ze de schapen mochten aaien. Dat deden ze vervolgens enthousiast. Daar word ik blij van.
Ook met mijn bordercollie Luna heb ik bijzondere ervaringen. Tijdens corona hielp ze een jongen die erg bang was voor honden over zijn angst heen. Stapje voor stapje durfde hij dichterbij te komen. Uiteindelijk aaide hij Luna en vroeg hij meteen of zijn vriend een foto wilde maken.
Luna komt ook in zorgcentra. Bij mensen met dementie roept ze soms herinneringen aan honden van vroeger op. Dan vertellen mensen ineens hele verhalen over hun eigen hond. Soms sta ik samen met de familie te huilen, omdat iemand even helemaal terug is in het moment.”
8) Je gebruikt schapen ook bij demonstraties en bijeenkomsten over leiderschap. Wat kunnen mensen van schapen leren?
“Je kunt met schapen veel leren over gedrag en leiderschap. Bij het hoeden moet je bijvoorbeeld nooit achter een schaap aan rennen, maar er met een boog omheen lopen. Dat doet de hond ook.
Voor managers organiseer ik oefeningen waarbij ze elkaar moeten aansturen om schapen op een stukje hei bij elkaar te houden. Daaruit kun je een mooie conclusie trekken over leiderschap. Wat die precies is, vertel ik liever tijdens een lezing.”
9) Wat is je grootste wens voor de toekomst van de Almelose Stadskudde?
“Ik zou Almelo heel graag een eigen weiland met schaapskooi gunnen. Een vaste thuisbasis voor de schapen. Stadsbegrazing past uitstekend bij deze groene stad.
Daarvoor is wel medewerking van de gemeente en de buurt nodig. Ook spelen er natuurlijk financiële zaken.”
10) Als je alle inwoners van Almelo één boodschap zou mogen meegeven, wat zou je dan zeggen?
“Ik houd het kort. Ik heb het opgeschreven:
‘Volg niet dat ene schaap dat over de dam gaat, maar wees zelf dat schaap.’”
Bonusvraag: Als je geen stadsherder was geworden, wat had je dan gedaan?
“Dan was ik waarschijnlijk een groot pleitbezorger geworden voor meer groen en bomen in de stad. Dat vind ik heel belangrijk. Groen betekent lucht, zuurstof en rust.”
Lezing bij het Natuurhus
Willem Dijkema geeft woensdag 25 november om 19.30 uur bij het Natuurhus een lezing over schapen, de hei en het schapen hoeden met Luna en Sam. Samen met Judith Kraak is hij ook klimaatburgemeester van Almelo.